Burada, sanatın modeller ortaya koyma yeteneğini çözümlemeye girişmeden önce şunu belirtelim, bugünkü diyalektik maddeci felsefe ve estetikte, “model” yada “modellendirme” kavramlarının sanatta kullanılıp kullanılamayacağı üstüne herhangi bütünsel bir anlayış bulunmamaktadır. Kimi kuramcılar, bu fen bilgisi […]
Kent-soylu kesimlerin erotik anlayışla ilgili bu araştırmayı, kadının cinselliği konusunda 19.yüzyılda başlatılmış olan tartışmalardan ayrı tutmak elbette olanaksızdır. Fikirler herkesçe kabul edilmese bile ünlü cinsellik uzmanı Ivan Bloch 1907’de bütün bir yüzyıldaki bilgileri biraraya getirmeye […]
Çağdaş Alman Edebiyatı’na giriş için dayanak noktaları ararken, şunu gözönünde bulunduralım: Bugün edebiyat ürünleri diye adlandırdığımız şeyler yalnızca yurt dışında basılıyor ve bunların tümü dışarda okunuyor. Böylece “halkçılık” kavramının edebiyatta kullanımı garip bir anlam kazanıyor. […]
1. Sahne Tasarımcısının Toplumsal Görevi ve Derin Yapı Kimi Aristotelesçi-olmayan (özdeşleşmeye dayanmayan) dramalar, insanın birlikte yaşamasına ilişkin ve birlikteliğe egemen olan yasaları biçimlendirmeye çalışan gösterilerinde, farklı tiplerde olsalar da (tarihsel tip, biyografik tip, meselsi tip), […]
Çöküş İmgesi ve Dönüşüm 20. yüzyılın ilk çeyreğinde Avrupa sanatı, çağına egemen olmaya çalışan sanayileşmenin ve kapitalizmin misyoneri olan emperyalizmin açtığı yaralarla, tüm bunları sezen sanatçıların attığı “çığlık”lara (1) sahne oluyordu. 20. yüzyıl öncesinde, “birdenbire […]
Bir Yazarın Not Defteri’nin bu sayısında başlıca konu olarak sunduğumuz söylevi bu yıl Haziran ayının sekizinde, Rus Edebiyatını Sevenler Derneği’nin büyük toplantısında kalabalık bir dinleyici topluluğu önünde verdim. Konuşmam büyük tepki uyandırdı. Konu Puşkin, Puşkin’in […]
19. yüzyılda işçilerin kültür ve yaşam tarzından ayrı tutulamayan bir şey varsa o da cinsellikti, yani sosyal deneyim ve ilişki anlamında cinsellik. İşçi çocuklarının cinsel yönden toplumsallaşmasında en büyük etki konutlardaki yaşam ilişkilerinden kaynaklanıyordu. Pansiyoncu […]
Birkaç bölüm dışında, 1848’den 1849’a kadar devrim yıllıklarının her önemli kesimi, “Devrimin Yenilgisi!” başlığını taşır. Ama bu yenilgilerde asıl yenik düşen devrim olmadı. Yenilgiye uğrayanlar, geleneksel devrim-öncesi uzantılar, henüz şiddetli sınıf karşıtlıkları haline gelecek kadar […]
Tiyatronun tarihi insanın biçim değiştirmesinin tarihidir: naif olandan düşünceye, doğal olandan yapay olana geçen bedensel ve ruhsal olayları ortaya koyan insanın tarihidir söz konusu edilen. Biçim değişiminin yardımcı öğeleri, biçim ve renktir; yani, ressamın ve […]
Orhan Kemal’in sahnelenmiş beş oyunu vardır. Bu oyunların tümü iyi eleştiri almış, ayrıca çeşitli ödüller kazanmıştır. Bu durumda Orhan Kemal’i roman ve öykü yazarlığının yanı sıra bir oyun yazarı olarak da incelemek ve değerlendirmek gerekir. […]
1920’da Weimar’da Bauhaus’u kuran Walter Gropius, çağımıza kadarki tiyatro yapılarının bir bileşimini oluşturan “temel tiyatro” yapısı anlayışıyla öne çıkmıştır. Piscator için düşünülen, ancak Nazi yönetimince yasaklamaya uğrayarak, hiçbir zaman gerçekleştirilememiş olan bu tiyatro yapısının amaç, […]
“Güzel ama bu neyi kanıtlar?”Bir matematikçi, Goethe’nin “Iphigenie”sini okuduğunda söylemişti bunu: Güzel ama bu neyi kanıtlar? Pek yerinde olmayan bir tümce ama binlerce şiiri karşısına alıyor. Bu tür şiirleri eleştirmek isteyen biri ne yapacağını bilemeyebilir, […]
I. Tarih boyunca bütün büyük sanatçılar, yalnız kendi sanatsal yaratımlarıyla değil, ama aynı zamanda, sanat üstüne kendi düşünceleriyle de, sanat kuramına ve estetiğine özlü katkılarda bulunmuşlardır. Söz gelişi, Diderot, Lessing, Schiller, Goethe, Tolstoy, Gorki gibi […]
“Kimi filozoflar, acaba bir yaşam nasıl olmalı ki, her an belirleyici bir durumda kendini en yeninin yönetimine bıraksın diye soruyorlar. İyi bir yaşam elimizde olsaydı gerçekten ne büyük nedenlere, ne de erdemli öğütlere gereksinmemiz olurdu. […]
1923-1928 yıllarında Bauhaus’ta çalışmış olan Laszlo Moholy – Nagy, Bauhaus’un temel yaratıcı ilkeleri doğrultusunda bir “tümel tiyatro” kurmaya çalışmış; bunun için de konstrüktivizmi temel sanatsal yaratıcı anlayış olarak almıştır. “Konstrüktivizm, görmenin sosyalizmi”dir diyen Lazslo Moholy-Nagy, […]
@halksahnesi.org